فصل هفتم اصلاح (تعدیل) حسابها
پس از مطالعه این فصل انتظار میرود بتوانید:
مفهوم و هدف اصلاح (تعدیل) حسابها را توضیح دهید.
انواع حسابها را از نظر انتقال مانده به سال بعد طبقهبندی کنید.
ثبتهای اصلاحی پایان دوره را انجام دهید.
نحوه اصلاح پیشدریافتها و پیشپرداختها را درک کنید.
درآمدهای تحققیافته ثبتنشده را شناسایی و ثبت کنید.
هزینههای تحققیافته پرداختنشده را ثبت نمایید.
هزینه استهلاک را محاسبه و ثبت کنید.
اصلاح موجودی ملزومات را انجام دهید.
تراز آزمایشی اصلاحشده را تهیه کنید.
مفهوم اصلاح حسابها#
هدف گزارشهای مالی ارائه اطلاعات واقعی، صحیح و قابل اتکا برای تصمیمگیری است.
اما در عمل، برخی رویدادهای مالی بیش از یک دوره مالی اثر دارند. اگر اصلاحات لازم انجام نشود:
درآمدها کمتر یا بیشتر از واقع نشان داده میشوند.
هزینهها به دوره اشتباه تخصیص مییابند.
سود و زیان تحریف میشود.
ترازنامه وضعیت واقعی واحد اقتصادی را نشان نمیدهد.
به همین دلیل در پایان هر دوره مالی، ثبتهایی به نام «ثبتهای اصلاحی» انجام میشود.
این ثبتها بر اساس اصول زیر انجام میشوند:
فرض تعهدی
اصل تطابق هزینه با درآمد
فرض دوره مالی
انواع حسابها از نظر انتقال مانده#
۱. حسابهای دائمی#
حسابهایی که مانده آنها به سال بعد منتقل میشود:
داراییها
بدهیها
حقوق صاحبان سرمایه
این حسابها در ترازنامه گزارش میشوند.
۲. حسابهای موقت#
حسابهایی که در پایان دوره بسته میشوند:
درآمدها
هزینهها
برداشت
این حسابها در صورت سود و زیان گزارش میشوند.
۳. حسابهای مختلط#
حسابهایی که بخشی دائمی و بخشی موقت دارند.
مثال: پیشپرداخت اجاره
اگر 240,000 ریال اجاره 6 ماهه پرداخت شود و 2 ماه آن گذشته باشد:
80,000 ریال هزینه است.
160,000 ریال دارایی (پیشپرداخت) است.
تا قبل از اصلاح، این حساب مختلط است.
ثبتهای اصلاحی پایان دوره#
ثبتهای اصلاحی معمولاً شامل موارد زیر هستند:
اصلاح پیشدریافت درآمد
اصلاح پیشپرداخت هزینه
ثبت درآمدهای تحققیافته ثبتنشده
ثبت هزینههای تحققیافته پرداختنشده
ثبت هزینه استهلاک
اصلاح موجودی ملزومات
اصلاح پیشدریافت درآمد#
اگر قبل از ارائه خدمت وجهی دریافت شود:
در زمان دریافت:
- نقد / بانک بدهکار
پیشدریافت درآمد بستانکار
در پایان دوره:
- پیشدریافت درآمد بدهکار
درآمد بستانکار
به میزان درآمد تحققیافته.
مثال#
دریافت 480,000 ریال بابت قرارداد یکساله از اول آذر.
در پایان سال 4 ماه گذشته است:
480,000 ÷ 12 = 40,000 در ماه 40,000 × 4 = 160,000
ثبت اصلاحی:
- پیشدریافت درآمد 160,000
درآمد 160,000
اصلاح پیشپرداخت هزینه#
اگر قبل از دریافت خدمت پرداخت انجام شود:
در زمان پرداخت:
- پیشپرداخت بدهکار
نقد / بانک بستانکار
در پایان دوره:
- هزینه بدهکار
پیشپرداخت بستانکار
به میزان مصرفشده.
مثال#
پرداخت 300,000 ریال بابت قرارداد یکساله از اول مهر.
تا پایان سال 6 ماه گذشته است:
300,000 ÷ 12 = 25,000 25,000 × 6 = 150,000
ثبت اصلاحی:
- هزینه تعمیرات 150,000
پیشپرداخت 150,000
ثبت درآمد تحققیافته ثبتنشده#
اگر خدمت انجام شده ولی ثبت نشده باشد:
- حسابهای دریافتنی بدهکار
درآمد بستانکار
مثال:
ارائه خدمات 420,000 ریالی در اسفند بدون صدور فاکتور.
ثبت اصلاحی:
- حسابهای دریافتنی 420,000
درآمد 420,000
ثبت هزینههای تحققیافته پرداختنشده#
اگر هزینه ایجاد شده ولی پرداخت نشده باشد:
- هزینه بدهکار
حسابهای پرداختنی بستانکار
مثال:
هزینه حقوق اسفند 798,000 ریال:
- هزینه حقوق 798,000
حقوق پرداختنی 798,000
ثبت هزینه استهلاک#
داراییهای ثابت به تدریج مصرف میشوند. هزینه استهلاک به منظور تخصیص بهای تمامشده طی عمر مفید ثبت میشود.
فرمول روش خط مستقیم:
(بهای تمامشده - ارزش اسقاط) ÷ عمر مفید
مثال#
خرید خودرو 1,500,000 ریال ارزش اسقاط 100,000 ریال عمر مفید 10 سال
(1,500,000 - 100,000) ÷ 10 = 140,000
ثبت اصلاحی:
- هزینه استهلاک 140,000
استهلاک انباشته 140,000
توجه: استهلاک انباشته حساب کاهنده دارایی است.
اصلاح موجودی ملزومات#
روش ثبت خرید در حساب دارایی:
هنگام خرید:
- موجودی ملزومات بدهکار
نقد / بانک بستانکار
در پایان سال:
- هزینه ملزومات بدهکار
موجودی ملزومات بستانکار
به میزان مصرفشده.
مثال#
خرید: 840,000 موجودی پایان سال: 380,000
مصرفشده:
840,000 - 380,000 = 460,000
ثبت اصلاحی:
- هزینه ملزومات 460,000
موجودی ملزومات 460,000
تراز آزمایشی اصلاحشده#
پس از انجام تمامی ثبتهای اصلاحی:
انتقال به دفتر کل
محاسبه مانده حسابها
تهیه تراز آزمایشی اصلاحشده
این تراز مبنای تهیه:
صورت سود و زیان
ترازنامه
خواهد بود.
جمعبندی فصل#
اصلاح حسابها تضمین میکند که:
درآمدها به دوره صحیح تخصیص یابند.
هزینهها با درآمد همان دوره تطابق داشته باشند.
سود واقعی محاسبه شود.
صورتهای مالی قابل اتکا باشند.
بدون ثبتهای اصلاحی، صورتهای مالی گمراهکننده خواهند بود.